COX-2: Cyclooxygenase-2

COX-2 (Cyclooxygenase-2) is een induceerbaar enzym (vs constitutief COX-1) dat de omzetting van arachidonzuur in pro-inflammatoire prostaglandinen (PGE2, PGI2) katalyseert. Het is een doelwit voor selectieve NSAID's (celecoxib, etoricoxib) en talrijke natuurlijke remmers zoals [6]-gingerol en curcumine.

Kenmerken

• Induceerbaar door TNF-α, IL-1β, LPS, NF-kB
• Laag uitgedrukt in rust, sterk bij ontsteking
• Doelwit van Coxibs (selectieve ontstekingsremmers)
• Locatie: epitheelcellen, fibroblasten, macrofagen, neuronen

Prostaglandinecascade

1. Fosfolipase A2 geeft arachidonzuur vrij uit membraanfosfolipiden
2. COX-2 zet AA om in PGG2 en vervolgens in PGH2
3. PGH2 wordt vervolgens omgezet in PGE2 (pijn, koorts, ontsteking), PGI2 (vasodilatatie), TXA2 (bloedplaatjesaggregatie)

Aandoeningen waarbij COX-2 overactief is

• Artrose en reumatoïde artritis
• Chronische tendinopathieën
• Chronische migraine
• Endometriose (PGE2 bij bekkenpijn)
• Darmkanker (bevorderende rol)

Natuurlijke remmers

• [6]-gingerol: gedocumenteerde COX-2-remming — gedeeltelijk equivalent aan NSAID's zonder significante maagtoxiciteit
• Curcumine: krachtige COX-2-remming
• Boswellia serrata (wierook)
• Omega-3 EPA: substraatcompetitie met arachidonzuur

Voordeel van gember t.o.v. NSAID's

Klassieke NSAID's (ibuprofen, diclofenac) remmen COX-1 EN COX-2 → maagtoxiciteit. Coxibs zijn selectief voor COX-2 maar hebben cardiovasculaire toxiciteit (rofecoxib van de markt gehaald). Gingerol remt COX-2 met een beter tolerantieprofiel.

COX-2 en INTI

De remming van COX-2 is een van de pijnstillende mechanismen van INTI, zonder het maagrisico van NSAID's. In sommige studies is het effect gedocumenteerd als equivalent aan 200 mg ibuprofen voor artrosepijn.